Groningen Seaports: twee kerncentrales passen niet in energiesysteem en ontwikkelpad Eemshaven
Groningen Seaports ziet binnen het bestaande en afgesproken ontwikkelpad van de Eemshaven geen logische ruimte voor de bouw van twee grote kerncentrales. Uit onafhankelijk onderzoek van Common Futures, uitgevoerd in opdracht van Groningen Seaports, blijkt dat de komst van kerncentrales ingrijpende gevolgen kan hebben voor windenergie op zee, de ontwikkeling van waterstof, de nationale leveringszekerheid en de schaarse ontwikkelruimte in de Oostpolder.
Beide locaties die voor de kerncentrales in beeld zijn, vragen tijdens de bouw voor lange tijd veel ruimte in de Oostpolder. Ook kunnen er knelpunten ontstaan op het elektriciteitsnet als de lokale vraag naar elektriciteit onvoldoende groeit. Een keuze voor het huidige ENGIE-terrein heeft daarnaast grote gevolgen voor het energiesysteem, vooral voor de nationale leveringszekerheid.
De ontwikkeling van de Eemshaven is gericht op een energiesysteem waarin windenergie op zee, waterstofproductie en -import, energieopslag, regelbaar vermogen en energie-intensieve industrie elkaar versterken. Dat sluit aan bij de afspraken uit Nij Begun. Daarin hebben Rijk en regio afgesproken dat ten minste een derde van de nog te realiseren windenergie op zee in de provincie Groningen aan land komt.
Groningen Seaports vindt het belangrijk dat nieuwe energiebronnen passen binnen deze ontwikkeling. Ze mogen bestaande afspraken, investeringen en projecten niet verdringen of vertragen. Uit het onderzoek van Common Futures blijkt dat de komst van twee kerncentrales op meerdere punten kan botsen met deze plannen.
Eerder sluiten Eemscentrale kan leveringszekerheid raken
Een keuze voor het ENGIE-terrein kan betekenen dat de bestaande Eemscentrale van 1,8 gigawatt al tussen 2028 en 2031 stap voor stap wordt gesloten. De beoogde kerncentrales leveren naar verwachting echter niet vóór 2040 elektriciteit. Daardoor kan minstens tien jaar lang 1,8 gigawatt aan regelbaar vermogen wegvallen. Dat gebeurt juist in een periode waarin er volgens TenneT landelijk steeds minder van dit regelbare vermogen beschikbaar is en de leveringszekerheid onder druk komt te staan. Het eerder sluiten van de Eemscentrale kan daardoor niet alleen gevolgen hebben voor de Eemshaven, maar ook voor de elektriciteitsvoorziening in Nederland.
Waterstofontwikkeling komt onder druk te staan Windenergie op zee en de ontwikkeling van groene waterstof zijn belangrijke onderdelen van het toekomstige energiesysteem in de Eemshaven. De komende jaren wordt daarvoor onder meer nieuwe waterstofinfrastructuur aangelegd. Een gepland tracé voor deze infrastructuur loopt over het huidige ENGIE-terrein. Als dit terrein wordt gebruikt voor de bouw van twee kerncentrales, moet deze infrastructuur mogelijk worden verplaatst of via een andere route worden aangelegd. Volgens het onderzoek kan dit zorgen voor flinke vertraging en hogere kosten. Ook andere geplande investeringen in waterstof en het energiesysteem van de Eemshaven kunnen daardoor vertraging oplopen.
Langdurig beslag op strategische ontwikkelruimte
Voor beide onderzochte locaties is tijdens de bouw naar verwachting ongeveer vijftien jaar een werkterrein van 70 tot 100 hectare in de Oostpolder nodig. Dat is tot ongeveer een kwart van de ruimte die daar beschikbaar is voor bedrijven. Die ruimte kan gedurende een groot deel van de ontwikkeling van de Oostpolder niet voor andere projecten worden gebruikt. Dat kan ten koste gaan van ruimte voor bijvoorbeeld energie-infrastructuur, installaties voor de productie van waterstof en energie-intensieve industrie.
Wind op zee en kernenergie kunnen concurreren om netcapaciteit
Volgens TenneT kunnen twee kerncentrales zonder grote extra investeringen worden aangesloten op het toekomstige hoogspanningsnet. Daarbij wordt wel uitgegaan van 6,6 gigawatt aan windenergie op zee én een sterke groei van de lokale vraag naar elektriciteit in de Eemshaven. Als meer windenergie op zee in de Eemshaven aan land komt, bijvoorbeeld vanuit de afspraken uit Nij Begun, of als de lokale vraag naar elektriciteit minder snel groeit, kan alsnog een tekort aan ruimte op het elektriciteitsnet ontstaan. Windenergie op zee en kernenergie kunnen dan concurreren om dezelfde capaciteit. Dit geldt voor beide onderzochte locaties.
Energiesysteem als geheel moet leidend zijn
Voor Groningen Seaports moet niet één afzonderlijke energiebron, maar het energiesysteem als geheel leidend zijn. Nieuwe energiebronnen moeten bijdragen aan een betrouwbaar, flexibel en duurzaam systeem en mogen niet ten koste gaan van ontwikkelingen die al in voorbereiding of uitvoering zijn. “De toekomst van de Eemshaven ligt wat ons betreft in een flexibel energiesysteem waarin wind op zee, waterstof, opslag, regelbaar vermogen en duurzame industrie elkaar versterken. De analyse laat zien dat twee grote kerncentrales daar niet logisch in passen. De mogelijke komst ervan kan bestaande ontwikkelingen vertragen, waardevol regelbaar vermogen voortijdig laten verdwijnen en langdurig beslag leggen op schaarse ruimte. Nieuwe energiebronnen moeten het energiesysteem versterken en niet ten koste gaan van ontwikkelingen die al in gang zijn gezet”, aldus Bart Jan Hoevers, CEO van Groningen Seaports.
Over het onderzoek
Common Futures onderzocht de gevolgen van de mogelijke komst van twee kerncentrales in de Eemshaven voor het lokale energiesysteem, de leveringszekerheid van elektriciteit en de inpasbaarheid van kernenergie in het transmissienet van TenneT. Het onderzoek richt zich uitsluitend op deze energiesysteemaspecten en is daarmee geen integrale beoordeling van kernenergie of van de mogelijke locaties. Onderwerpen zoals veiligheid, natuur, maatschappelijke effecten en de beschikbaarheid van koelwater vallen buiten de reikwijdte van het onderzoek.
Het rapport van Common Futures is hier te vinden.
